(BitArkivo.org) VerdaStelo - Numero 01, Januaro (1927)

NTISTA

LA MALKARA MONATA ORG

Abono

Slmpla larabono 2,— av. fk

Kolektlval abonoi al unu adreso: mlnimume II abonol po I
mlnlmume 10 abonol po 1 20 sv. fk.: mlnlmume 2fi abonoi po l.lo sv. fk.

La prezoi valldas nur ĉe antaŭa puno por luta laro. Cea'lman
(monata. kvaronlara k. a.) unu numero kostas 0,20 sv. fk,, fi ekz de unu numero
po O.IS sv. fk.. 10 ekz. po u.12 sv. fk„ 2fi ekz. po 0.11 sv. fk.

Pauantc per agenlo, aldonu 20"/o por perado.

Reklamo.

Anoncol: po unucentlmetra kolonero (8.fi cm lar{V a ) egalvaloro de 3 — sv. fk.

Anoncetol (nur konlraŭ aulaŭd pago): po enpreso kai vorto (ai) mallongigo)
egalvaloro de 0 10 sv. fk„ mlnlmume I.— sv fk.

Itabito: 5 fole tO»/o. 6 fole t6°/o. 12 fole 20"/„.

Paganle per agento, aldonu 20 0 /o por perado.

EftNACIA DE CIU ESPERANTISTO

Adreso:

Teroldo de EsperaiiT

Horrem bel KOIn (Germanu)o)
Fako: Verda Sfelo.
Redaktoro: Teo Jungr.
Poŝtĉeka) konto|:

Oernianuio: KOln 75102 IterMdo dc Esperanlo,
horreni.

I) a n u I o heroldo de Esperanto, Horrem

Dlverslandajn valutoin

ni akceplas je sekvanla kurzo:

sa franko 0.06 arg. peso, 1 angla penco. 0.14 aŭslra filllngo, 0.14 belgo,
0 16 braz. mllr.. fl bulg levol, 0 65 ĉsl. kron >. 0.07'/• dana krouo. S esl. m.irkol,
0.80 flnna marko.O fiofr. franko, O.OKgcrm. marko, l.fiOgr. drakmoi, 0.t2i/«hlsp. pcscto,
0.12 pcngo, 0.46 llalu llro. 0.04 |ap. leno, l.lii Isl. dlnarol, 0 10 lalva lato,
0 20 lllova lldo, 0.06 ncderl guld , 0.0H norv. krono, 0.17 pola zlolo, 0.40 porl. eskudo,
4 rum. leol, 0,07' » avcda krono, 0.04 mrka fuiito, 0.02 urugv. pcso. 0.02 usona dolaro,
a dlvcrsain valuloin nl akceplas nur cl la koncernai landoi. scil el ĉlu lando nl
akccplas pagon per sv. fk , germ. rmk . ui. dolaro, angla funlo aŭ sveda krono.
Uusol pagu al ld agenlclo de tlcroldo: Geo. I clcrln. 1'onlanka 21, kv. 7, Lenlngrad,
laŭ kurzo: 0.10 s . fk. 0.04 or-ruhl. kal 20°/o por perado.

N-ro 1

Januaro

1927

Esperanio progresas.

Esperanto.

Depost januaro 1927 Esperanto
estas oficiale instruata en aviad-
Istaj lernejoi de Polujo Instru-
anto estas Prof. L. Kronenberg.
La ĉefodePoIa Militistara Saneca
Servo, generalo D-ro Rouppert,
promesis per speciala ordono
atentigi la militistajn kuracistojn
pri la graveco de Esperanto.

Japanaj sciencistoj serloze apo-
gras Esperanton kaj eldonas unu
gravan verkon post alia en la
internacia lingvo. Lastatempe
aperis en Esperanto ampleksa
scienca raporto de la Aerologria
Observatorio deTateno kun mul-
taj iiustraĵoj, planoj, tabeloj kaj
diaftrramoj, de Prof. Oishi, direk-
foro de 1’ observatorio.

English.

Since January the 7th, Esperanto
is being officially taujiht in the Aero-
nautical schools of Poland. The feacher
is Prof. L. Kronenbergr. The Chief of
the Polish Miliiary board of Health,
General Doctor Rouppert, has pro-
mised to call the attention of the mili-
tary students by a special order to
the importance of Esperanto.

Japanese Scientists strongr'y sup-
port Esperanto and are pub'ishing
one imporlant work after another in
the international lantfuage. Recently
Ihere appeared In Esperanto an ex-
tensive sclenliflc report of the Aero-
logrical observalory at Tateno wilh
many illuslrations, plans, tables and
diagrams, by Prof. Oishi, Ihe dlrector
of Ihe observatory.

La tutmonde konata eldonejo
Rudolf Mosse en Derlin fus aper-
Igis novajn volumojn de sla w Bib-
liotekoTutmonda" kunEsperanto-
tradukoj el la hungara kaj la rusa
lingvoj. Ankaŭ la firmo Hirt &Sohn
en Leipzig jam eldonis 20 volum-
ojn de sia Esperanto-biblioteko
.Internacia Mondliteraturo* 4 kun
tradukoj el lingvoj japana, angla,
franca, germana, holanda, bul-
gara, kroata k. a.

The universally known publishers
Rudolf Mosse of Berlin have Just
broughl oul some new volumes of
Iheir .Biblioteko Tulmonda“ (World
Library) in Esperanto translalions
from the Hungarian and Russian
languages. The firm of Hirt & Sohn
of Leipzig, have by now publishcd
20 volumes in Its Esperanto .Inter-
naciaMondllferaluro" (Library of Inter-
national World liferature) wiih trans-
lations from Ihe Japanese, English,
Frendi, Dutch, German, Bulgarian and
Croatian languages.

Deutsch.

Ab Januar 1927 wird in polnischen
Fliegerschulen Esperanto otfiziell
unterrichtet Unterrichtsleiter ist Prof.
L Kronenberg Der Chef des Pol-
niachen M li ar-Gesundheitsdienstes,
General Dr Roupperl.hat versprochen,
in einer besonderen Verordnung die
Mililararzte auf die Wichtigkeil des
Esperanto hinzuweisen.

Japanische Wissenschaftler lassen
dem Esperanto Ihre ernslh ifte Uuter-
stiitzung angedeihen und geben ein
wichiiges Werk nach dem andern in
der internationalen Spradie heraus.
Leh hin erschien in Esperanio ein
umf.ingreicher wissenschaftlicher Be-
richt des Aero'ogischeii Observato-
riums von Tateno mit zahlreidien
lllustralionen, Lageplanen, Tabellen
und Diagrdimnen, von Prof. Oislii,
•ffT.ektor des Observatoriums.

Der weltbekaiinte Verlag Rudolf
Mosse in Berlin hat soeben einlge
neue Bii lde seiner. .Biblioleko Tul-
mondi" (Well-Bibliothck) mit Esper-
anto-Uĉberse(»ungen aus dem Un-
garhchen und dem Russisdien her-
ausgebracht Audi die Firma Hirt
& Sohn in Leipzig hat bereits 20
Bande ihrer Esperanto-Bihliolhek
..lnlernacia Mondliteraturo" (Interna-
tionale Weltliieratur) herausgegeben,
mit Uebersebungen aus . dem Japa-
nischen, Englischen, FranzOslschen,
Deutschen, Hol andischen, Bulgari-
schen, Kroatisdien u. a.

Francais.

A partir de Janvier 1927 l’espe-
ranlo est offlclellement enseignĉ dans
les ecoles d'avlalon de la Pologne
par Mr. Kronenberg. Le dief du
servlce de Sanle militaire polonais gĉ-
neral Dr. Rouppert a promis d' attirer
specialement atlention des mĉdecins-
malors sur I' Importance de 1’ espĉ-
ranto.

Les savanls laponais appuient se-
rieusement respĉranto el d'imporlants
ouvrages dans cette langue parais-
sent l’un aprĉs l’<iutre. Derniĉre-
ment il a paru en espĉranto un sub-
stantiel rapport scieniifique de I’
Observaloire Aĉrologique de Tateno,
rapport dt) au professeur Oishi, dl-
recteur de l’Observatoire, et con-
tenant de nombreux illustrations,
plans, tableaux el diagrammes.

La maison d’edition Rudolf Mosse
de Berlin, connue dans le monde
entier, vient d’ĉdltcr de nouveaux
volumes dc sa .Blblioteko Tutmonda"
(Blb)iothĉque Universelle) contenant
des traductions en espĉranto du
hongrois et du russe. La firme
Hirl & Sohn en Lelpzig n dĉ!<1 fall
paraitre vlngl volumes de sa collec-
tlon en espĉranto .Internacla Mond-
llteraturo" (Litlĉralure Universelle
Internatlonale) qul renferme des tra-
duclions du iaponais, de 1'anglais,
de l'allemand, du hollandais, du
bulgare, du croate etc.

\\ londo de Infernacla Presa
ka) Eldona Soctefo!

Verda Stelo, malgraŭ sia nur trimonata
ekzisto, /<7/77 akiris grandan amikaron kaj vasian
disvastiĝon.

Heroldo, aperanta en la sama eldonelo, lam
eniris la S an jaron de sia ekzis/ado Ĝis nun
aperis preskaŭ 400 numero). Ciam Heroido eiiradis
nepre regule. Depos! novembro 1920 eĉ ne unu
semaino pasis sen apero de nova numero de
Heroldo.

Ankaŭ la Llbreja ffako iom post lom altiras
iideian kiien/aron.

Krom tio ni preparas la aperigon de diversaj
gravaj eidonaĵoj.

Entute do nla entrepreno sukcesas, des

pli, ĉar ni posedas propran presejon.

Sed mankas al ni du afero) :

1. sufiĉa in/ernacieco de la eldonelo ;

2. suflĉa kapi/aio por gvidi nian entrepenon
laŭ dezirindeco kal bezono.

Por akiri fion : la sufiĉe infernacian bazon ka|
la sufiĉan kapitalon, ni inlencas fondi, sur la bazo
de nia jam ekzistanta preseio-eldonelo, Inter-
nacian Presan ka) Eldonan Societon.
Kaj por ebligi la proksimuman antaŭkalkulon pri
tio, laŭ kiu) mezuro) ka) kun kiom da kapilalo
povos esti fondata la proiektita Societo, ni petas
ĉiuln gesamideanojn, kiul emas partopreni en la
Societo, skribi al ni kiel eble ple| baldaŭ, pro-
vizore tute nedevige, kiom da akciojpo lOO rmk.
(125 sr. fk) iii even/uale deziros.

En la pasinla jaro, la eldono de nural Libro-
Akcioj havigis al ni monsumon de ĉ. 1500 rmk.
Oni do devus kredi, ke eslus facile havigi mult-
oblan sumon, se temas ne pri simplaj libroi, sed
pri Jam funkcianta kai de jaroj ekzis/an/a en/re-
preno kun propra, kons/an/e pligrandiĝin/a pres-

ejo. La preselo konsislas nun el kvar presniaŝinoj,
inler iii du lute noval ka) moderna), moderna
stereotipio ka| ceferaj necesai instalaĵol. Plia
kapitalo ebligus al ni, aĉeti plualn modernain
maŝinoln (ekz. linotipon) kaj malerialon kaj per
tio ĝis minimumo maiai/igi ia kos/ojn por la el-
donado de gazetoi k>i| librol, k'o cntus la plej
cer/a garan/io por bona ren/umado de /a kapi/alo.

Do, helpu al ni pligrandigi kai pligravigi nian
entreprenr>n, Je via propra intereso kaj
Je tiu de la fcsperanto - movado ! Kiel
eble ple| baldaŭ sendu al ni vian provizoran
nedevigan anonciĝon! Poste ni vldos. kio esros
aranĝebla.

Lldonejo de Verda Stelo
kaj Heroldo.

Tra Esperantujo.

Esperanto offidale Instruaia en Praktlka
Komerca Lernejo de BukureSto.

La direktoro de la noinita lerneio, s-ro J. Teo-
doru, sekr. de la komerca ĉambro, enkondukis
Esperanton oflciale en la unual du klaso). Al la
120 leruantoj instruas Esperanlon s ano| Hara-
bagiu kaj Timiŝ.

Rablndranat Tagore.

Dum sia vizito al Balkano, esperanlistol en
Bukureŝlo ka| Sofio salutis kai intervluis la fainan
hindan poeton kaj transdonis al li literaturajn
esp. librojn ka| esp. gdzetojn.

Eiperanto en Palestino.

Movado ekzistas precipe en Jerusalemo ka)
en Tel Aviv (Printempa Monteto). Dum oktobro
kaj novembro ĉ. 50 persono) sukcese finis esp.
kurson. E1 iii 20 aliĝis al Jarusalema Esp.
Asocio.

Esperanto en romano.

Hispana poeto Miguel de Unamano verkis
romanon nomilan w Nebulo", eldonitan ĉe Meyer
& Jessen en Miinchen (ŝa|ne en germana Ira-
duko — Red.), en kiu ankaŭ froviĝas leksto prl
Esperanto : „. . . Ĝu vi ne oplnias kiel mi. ke
venos la ĝenerala paco dank’ al Esperanlo? . . .
Se vi nur lernus Esperanlon I"

Tra la mondo.

La nova jaro komeneiĝis. Kiel kutime, ankaŭ
|e la nuna jaro estas ligital mullal esperoj ka|
revo). Sed se ni kredos modernan profeton, ĝi
ne estos tre lumporlanta. (Legu la artikolon
.Horoskopo de la jaro 1927* eti ia hodiaŭa
numero!) Tamen, D ro Kronstrŭm ne povas
senkuraĝigi nin. Tial profetaĵol ia estas intercsai
kaj eble eĉ povas limigi kelkain supersiiĉaln
animojn. Ni esperantistoi eslu pli fidemai homol i
Ni fldu nian feliĉon, nian M slelon“, kiu superlumas
nian vivovolon, la lahoroin kaj penoln por nia
idealo, kaj kiu flnflne nin gvidos al ta glora celo t
En Centra Ameriko denove okazis unu el la
jam kutiinaj revolucietoi Oi estis dircktita kontraŭ
la konservativa prezidanto de Nikaragvo, Diaz.
Lian regisiaron rekonis la Unuiĝinlai Statol, klu|
albordigis inarinajn trupojn, per llo elvokante
akraln protestojn de alial amerikal ŝlatol. ĉiis
nun la situacio ankoraŭ ne estas klarigita

En Ĥinujo la inilito daŭradas. La Kanton-
trupoj pli kal pli proksimiĝas al Sanhal. Apud
Fulan, ĉ. 100 mejloln okcidenie de Sanhal,
komenciĝis batalo kun la trupoj de Sunĉvaufan.
En Hankaŭ regas tre malamikema sento konlraŭ
la eŭropanoj, kiul ne povas sin montri ekster
sia| domol. Kiarn tiu militbrulo estingiĝos ?

La Esperanto-movado, kiel kutime duin tiu ĉi
sezono, ankaŭ en nuna vintro estas Ĉiulande en

N-ro 1

Vorda Stalo

1927

plcna florado. La unual kuraoj parfc Jam flniftfs,
novaj adcpfo) aliĝis al ia grupoj, kaj kun frcŝaj
forfoj onl prcparas la novajn kursojn. Nc forgesu,
por la komenca insfruo kaj por la perfektigaj
vcspcroj vastc utiligi Vcrdan Sfelon ! Ĝi estas
por komencanto ka| progresanto interesa, instiga
vigligilo, por kiu li volonte pagas la etan abon-
prezon.

Fariĝu la ĵus komencita jaro por nia movado
kaj por la luta mondo kiei eble plej prospera I

Lingvaj pripensoj.

La vivo iranairaa ia iimojn de t' inleiekto
je Ĉiuj flankoj. Bergson.

Eaperanto naakiĝia ne de intelekta aed de
agema deziro.

En tre rimarkinda libro, kies titolo estas:
„La Lingvaĵo kaj la Vivo** 1 ). Prof. Bally el Oenevo
notas, ke por la lingvoj, kiel cetere ĉie, la fonto
de ĉia vivo estas ne la intelekto, sed la sento.
Tie ĉi la infeiekto, la racia iogiko ludas la
rolon de korektllo; ĝi povas „normaiigi“, ĝi ne
kreas.

Se tuj, se de sla naskiĝo Esperanto vlvls,
sian vivon ĝi ŝuldas al tiu ĉi fakto, pri kiu mi
jam ofte insistis kaj ree insistas, ke Zamenhof
kreis sian lingvon ne klel liaj antaŭulo) kaj
posteuloj, por kontentigi ian scienceman deziron,
kiu estus ierta kombino de lingva es-
primilo pure iogika, sed por traduki,
por konigi, por komuniki al kiel eble
plel multnombraj homoj la sentojn,
kiuj plenigis lian animon, lian koron.

Esperanto ne estas ido de pure
logika spirito, ĝi estas la fllo de agema
sento, kaj tiu ĉi sento estas la amo,
la plej alta el ĉiuj amoj : la amo al
homaro; kaj amo sola — ne pru-
dento — kreas, vivigas.

E1 tio ne rezullas, ke la intelekto,
la racio, la logiko ne havls, ne devas
havi sian gravan taskon en la kom-
blno de lingvo, en ĝia evoluado, aŭ
pli ĝuste pliriĉigo, sed, komprenante
la devenon, la esencon de nia lingvo,
oni zorge evitos, ke, aub preteksto ĝin
plireguligi, ĝin fari pll racia, pli logika,
oni elprenu el ĝi la vivon, oni donu
al ni anstataŭ vivantaĵo lan plene lo-
gikan, racian slstemon, — ne viv-
kapablan, — por la ĝojo de teorlem-
uloj, kiuj vivas en la mondo de 1’
abstrakto, por la malĝojo de la
homoj — cetere ne malpll sciencaj, ol
la aliaj, — kiuj vivas en nia surtera mondo kaj
vidas en la Internacia llngvo ne nur prilingvan
sed precipe socian problemon. Al tiuj homoi,
agemaj, la Zamenhofa solvo suflĉas, Ĉar, post
multjara sperlo plene kontentiga, ĝi permesas
por la utilo, por la bono de I' homaro plej altan
esperon. Ke tiu Ĉl espero efektiviĝos, tio de-
pendas de ni esperantistoj, de nia fideleco, de
nia dlsciplino*). Th. Cart. Prez. de \a Eap. Akademlo.

>) Ch. Bally : .Le Langage el la Vle*. Payol, Paria 1926.

») Por esli aocia levilo la lingvajo bezonaa diaciplinon.
— Bally.

Fine ni venkosl

De D-ro 5. Nisfif,

Prof. de Anatomio Ĉe Imperia Universilato de Tokio.

Vere mirinda estas la granda kulturprogreso,
kiun la japano travivis en la daŭro de la lasta
duonjarcento. La kaŭzo kuŝas sendube en la
noturo de la popolo, kiu posedas mirinde grandan
adaptokapablon Je fremdaj kulturoj pli altaj. Iam
ni enkondukis ĥinan kulturon, kiu regadis nian
vivon pli ol ol mil Jarojn Post malfermo de nia
pordo por eŭropa kulturo nia vivo denove ali-
formiĝis ka| nuntempe ni efektive vivadas en
eŭrop-amerika kulturo. Sed por daŭrigi ĉi tiun
vivstafon — kaj tio estas kompreneble absolute
necesa por subteni nian pozicion inter kulturaj
popolo) de la mondo — ni ne povas kaj devas
esti malatentaj inter aiiaj du gravaj malhelpoj
starantaj sur la vojo de nia kulturprogesado.

Laŭ la biologia leĝo de fama zoologo A. Oka
iu karaktero de organismo, kiu iam heipis al ĝia
prosperado, fariĝos poste la kaŭzo de ĝia pereo. Kaj
interese esfas, ke la sama principo regadas ankaŭ
en la kulturhistorio. La unua malhelpo, kiu kontraŭ-
staras al nia kullurprogesado, estas la ĥinaj literoj,
kiuj iam helpis nin en la kulturprogresado. Por
liberigi nin de tiu ĉi malhelpo, du movadoj agadas
jam [de longe. La unua estas^tiel nomafa Kana-
mozi-movado, kiu klopodas anstataŭigi la ĥinajn

Parloprenantoj de !a 14-a Japana Esperanto-Kongreso en Tokio.
La bone aukcesinta kongreao okazia paaintan aŭtunon kun partopreno de
ĉ. 250 geaamideanoj. La propaganda kunveno „ Verda Veapero * kunvenigia
pubiikon de ĉ. 1500 peraonoj.

llferojn uzatajn en la Japana skribado per nia
propra alfabeto, Kanamozi, kaj en la sama direkto
sed iom modere eflkas la klopodo plimalmultigi
la nombron kaj plifaciligi la ortograflon de la
ĥinaj literoj. La dua estas nomata Romazi-movado,
t. e. la movado enkonduki la latinan alfabeton,
Romazi, en la Japanan skribadon. Ambaŭ movadoj,
precipe la lasta, Irovas siaflanke multe da anoj
precipe inter akademiaj scienculoj. Sed al tluj ĉl
pure naciaj problemo) mi ne volas koncerni plu.

La temo, kiun mi nun volas iom pli detale
pritrakti, estas fremdlingva problemo, kiu estas

tute alisignife grava en Japanujo ol en aliaj kultur-
landoj. En JapanuJo oni ankoraŭ ĝenerale erar-
opinias, ke la angla lingvo estas senplue inter-
nacia. Tie oni ĉiutage perradie disaŭdigas anglan
lecionon, eldonadas mulfe da anglaj ĵurnaloj kaj
gazetoj; oni legas ĉie eĉ oflcialajn surskribaĵojn
kaj aflŝojn angle skribitajn; oni ekzemple sentis
neniel stranga, aŭskulti anglan paroladon de Ia
mortinta ĉefministro s-ro Katoo ĉe la 6-a Orienta
Kongreso por Tropika Medicino, la unua inter-
nacia scienca kunsido okazinta la pasintan jaron
en Tokio, kie tre multe da japanaj membroj ankaŭ
devis paroladi en la angla lingvo, multe da ili
tiel mallerte, ke neniu povis kompreni ilin. — Jam
en mezlernejoj Junaj geknaboj estas devigataj lerni
la anglan lingvon tule malsimilan al ilia nacia
lingvo, por kio ili eluzas suflĉe bonan parton de sia
lerneja vivo, kvazaŭ en iu angla aŭ usona kolonio I
En faklerneloj gestudentoj devas krom la angla
laŭfake plue eklerni la germanan aŭ francan
lingvon, kaj scienculoj devas pli malpll bone el-
lerni almenaŭ tri modernajn nacilingvojn por inter-
komuniki kun fremdlanda) kolegoj kaj por inter-
nacie publikigi siajn sciencajn verkojn.

Tiel estas nuntempa stato de fremdaj lingvoj
en Japanujo, kaj tiamaniere tre multe da plel taŭga)
JapanoJ perdas suflĉe bonon parton de sia labor-
forto por la lernado de fremdal lingvoj. Kian
grandan servon oni povus fari al la popolo ka|
al la homaro, se oni povus dediĉi ĉi tiun grandan
oferon de ene r gio por sia fako an-
stataŭ por fremdaj lingvoj I La fremdaj
lingvoj, kiuj nin helpas en la kultur-
progresado, eflkas tiel samtempe rekte
malhelpe al ĝi. Kiamaniere oni povus
sin savi de tiu ĉi dilemo? Ka) por
respondi tiun Ĉi demandon naskiĝis nia
Esperanta movado.

La internacilingva problemo estas
lastatempe (por tiel diri) tutmonda, ke
ne nur en malgrandaj regnoj de Eŭropo
kaj Ameriko sed ankaŭ en Germanujo
kaj Francujo kaj eĉ en Anglulo kaj
Usono oni jam komencis pliserioze pri-
pensi pri tio. KaJ mirinde estas, ke la
japano, kiu pli ol aliaj popoloj sentas
la necesecon de internaciahelplingvo, ĝis
antaŭ ne longe tiel indiferente sinfenadis
antaŭ ĝi, ke Esperanto reslis longtempe
nur en la mano de malmulte da junaj
idealistoj. Sed estas evidenie, ke oni ne
povis longe suferi sub la lugo de la
fremdaj lingvoj; de antaŭ kelke da jaroj
la praktika uzado de Esperanto pli kaj
pli disvastiĝis inter studentoj kaj scienc-
uloj, precipe medicinal. Post longtempa
en la labirinto de la fremdaj lingvoj ili
ektrovis la elirejont Nuntempe preskaŭ
havas esperantistajn grupojn kaj

vagado
flnflne

ĉiuj faklernejoj
multe da scienculoj Jam komencis uzi Esperanton
kiel publlkigilon por siaj sciencal verko). La Esper-
anto-movado en Japanujo tiainoniere jom Iransirls
de la ideolista revo en la epokon de la praktika
uzado. Ni esperantisto) nuntempe klopodas enkon-
duki Esperanton en ĉiujn fakojn kiel nian solan
internacian helplingvon, ka| post ne longe, ni
estas cerlaj, Esperanto estos akceptata kiel
sola oflciala helplingvo internacia de JapanuJo,

Du maroj.

De 5. Oorodeckij.

Aŭskuitu maron —

Vi aŭdos koron
De T marmisteroj /

Aŭskui/u koron —

Vi aŭdos maron
De T homsuferojI

El ruaa lingvo Irad. D. Vigodak/j.

Novulo.

De St. Zivanovic, Zagreb.

La suno estas elironta. Malgaje aspektas la
ĉlelo ĉie, escepte de tie, kie la aŭroro vekiĝas.
Regas krepusko, kaj matena roso kovras herbon
kaj arbojn. Estas je la kvlna kaj duono matene.

Sur reloj veturas vagonaroj, kvazaŭ ili rampas
kiel serpentoj kaj malaperas en nuboj da fumo
en la malproksimo. III bruas sur la reloj, fajfas
kaj rapidas kiel drakoj, kiuj foriras en la regionojn
de senflnaj malproksimoj.

La drakoj direktata) de homa mano!

Iom post iom la suno leviĝas kiel grandega
globo fandita en fajro.

Kun sunleviĝo naskiĝas nova tago, kaj kiam ĝi
aŭdiĝas, aperas sur apudaj reloj kurbigitaj ombroj,
kiu) aliras la difektitajn vagonojn. Ili kunvenas
por komenci la laboron.

lu seriozmiena inspektoro disdividas la laboron,
kaj baldaŭ eksonas marteloj, ekzumas bormaŝinoj
kaj ekknaras levilol. ĉSekcio konsistanta el du-
deko da homoj komencas labori. La inspektoro
staras ka) trankvile rigardas la homojn.

— LevuI

— Ho—ho—ho !

TiaJ ekkrioj aŭdiĝas tie, kie oni surmetas la
radojn sur la aksojn.

Svito kvazaŭ fluas de sur fruntoj, kaj nove
naskita suno majeste leviĝas en la ĉielon.

Post kelkaj momentoj la inspektoro ekvidas,
kiel al li venas allstatura homo havanta ankaŭ
larĝajn ŝullroln. Vera homego! Post momento
li alvenas kaj salutas la inspektoron. Sed el lia
buŝo eliras nur tremetanta voĉo. Li demandas
pri laboro. La inspekloro respondas nee, Ĉar li
havas suflĉe da laboranto). La homego insistas:

— Kompatu min, mi Jam estas tutan monaton
senlabora!

Sub influo de tiuj ĉi vortoi la inspektoro cedas
kal sendas la homegon al tiuj, kfuj surmetas la
radojn sur la aksojn Al si mem II parolas:

— Mi maldungos du aliajn. Tiu Ĉi laboros
por du! Ciu) radoj suriros sur aksoln sen mal-
helpo! Li nur laboru, li povas! — Tiel konvinke
parolas al si mem la inspektoro kaj iras al la
homoj, al kiuj ii laŭte, per grava voĉo, diras:

— Mi revenos Je tagmezo. Ĝis tiam vi devas
surmeti sesdek radojn sur aksojn! Vi komprenas,
Petro? Tiu ĉi estas novulo, montru al II la laboron!

Petro, la plel aĝa el laboristoj, kapiesas, kaj
la inspektoro foriras.

La levado komencis, kaj la okuloj de Petro
flkse rigardas la alveninton. Poste Petro iras
al unu rado kun la novulo kaj ankoraŭ unu ka-
marado ka| ordonas levi ĝin.

— Ho—ho—ho!

La rado ne moviĝas de sur fero.

— Ho—ho—ho !

Ree la rado restas sur la tero.

— Tenu ĝin pli forte, Johano! — diras Petro
serioze al la novulo. — Estas maleble, ke ni tri
ne povu ĝin levi. Tenu ĝin, levu ĝin iom pli
forte l Jen, levu ni, ni levuuuu!

Johano ekruĝiĝas kiel kuirita kankro, kaj el
lia brusto aŭdiĝas tusego, sed la rado ne moviĝas.

— Mi ne povas levi ĝin, mi ne povas !

Petro moke ekridas:

— Mi scias, vi ne povas, ĉar vi ne volas.
Sed gardu vin! Cu vi scias, kion diros la in-
spektoro? Tio al li ne plaĉos. Mi bone lin konast
Li opinias vin valora kiel du aliaj, alie li vin ne
dungus!

Johano nur malgaje ekridetas kaj respondas
nenion, dum Petro alvokas ankoraŭ unu laboriston
por levi la radon, kal tiel ili, kiel la alia), kvarope
levadas la radojn.

Kiam sonorilo anoncis tagmezon, la laboristoj
ĵetas siajn marteloln kaj haltigas la bormaŝinojn.
CiuJ sidiĝas sur herbo, elprenas el dorsosakoj
nutraĵon kaj ekmanĝas. Nur Johano restas sur
la relo).

La laboristoj avide manĝas. Johano ilin ne
rigardas, kaj liaj okulo! estas direktitaj al la mal-
proksimo, kie sur ĉefaj reloj aperas ka) malaperas
vagonaroj. La vagonaroj! Ilia vojo estas sen-
flna . . .

Ankaŭ Petro manĝas kaj kaŝe observas la
novulon preskaŭ dum dek minufoj. Tiam li ĉesas
manĝi kaj paŝas al li. Per kufima voĉo li de-
mandas:

— Cu vl ne manĝos?

Tiumomente ekbruis rapida vagonaro, kaj Jo-
hano diras dolore, kvazaŭ al sl mem:

— La unua homo demandas min post kvar
tagoj, ĉu mi ne manĝos!

Petro ektremas, kvazaŭ fulmotondro aŭdiĝis.
La vortoj de Johano sonis en la bruado de 1’
vagonaro kiel misleraj sonoj el sublero. Krom
tio li vidis en lia okulo grandan larmon. Al li
nun estas klare, kio okazas en la animo de I’
novulo nun, kaj kio okazis tiam, kiam li, alie
bona Petro, al li malice ridis. Li komprenas nun
bone la doloran rideton de Johano kaj sciiĝas, ke
kaŝitaj doloroj estas la plej malfacilaj. — —

N-ro 1

Verda Stelo

1927

kio jam parte efektiviĝis, kiam la Japana Akademio
la pasintan jaron tion aprobis. Kaj nur tiam nia
kuituro estos liberigata de la malhelpo de la
fremdaj lingvoj kaj povos daŭrigi sian sanan
kreskadon.

f ? ine ni venkost

Opinio de eminentulo.

Jack Londen prl Esperanto.

En la fama romano de Jack London .Martin
Eden' (ĉap. XIII) mi trovis sekvantajn vortojn,
kiuj montras, ke la mondkonata verkisto, tre sobra
kal praktika pensulo, samopinias kun ni, esper-
antistoj, pii la eduka valoro de la lingvoj. Kom-
paru cetere mem :

. . estas egale, kion vi studas. Vi povas
studi la francan, la germanan, aŭ ĵeti ĉion-ĉi kaj
profundiĝi en Esperanton. Vi atingoa la aaman
kulturniveion. Same vi povas okupiĝi pri la
greka aŭ la latina, sed la lastaj neniam utilos al
vi por io aln . . ."

Ni konstatas, ke London traktas en la cititaj
frazoj unuflanke la edukan valoron de la lingvo-
studado, aliaflanke la aenu/i/econ el praktika
vidpunkto de tia studado. La konkludo estas
por Esperanto perfekte favora.

Eduka valoro de Esperanto: egala kiel tiu
de la lingvoj franca, germana, greka, latina.

Praktika utileco de Esperanto : egala kiel tiu
de la ingvoj franca, germana; la greka kaj
latina ne havas ian ajn praktikan utilecon.

La opinio de London estas ankaŭ la nia,
Ĉu ne ? D-ro L. Dreher.

Horoshopo de la laro 1927.

La dana aatrologo D ro J. I. Kronstrĉm ĵus
elsendis sian astrologian farlibron por la Jaro 1927.
Bedaŭrinde lial profetajoj ne estas la plej bonaj,
kvankam ekbrilo) de nova epoko troviĝas inter
ili, nova epoko, kiu naskiĝas en teruraj naskiĝ-
doloro).

La dana gazeto Politiken anoncas la libron
kaj skribas i. a. pri la enhivo la jenon:

„Tuj en la komenco de la jaro, la 3-an de
januaro, okazas eklipso de la suno. Tio estas
profetajo pri malbonaj ekonomiaj fempoj, sen-
laboreco ka) perdo por la kamparanoj, sed feliĉe
la planedo Jupitero meze de la monato eniros
la zodiakan konstelacion Fiŝoj, kal tio havas
bonan influon al monaferoj kaj multaj alia) aferoj.
Precipe Islando, Norvegulo, Pinnlando ka) Holando
proflios de la «pacplanedo", klu mildigos la
severajn kontraŭojn. Sed en marlo je ekvinokso
(la 21-an) okazos morto de plura) konataj kaj
influriĉal homol. RibelemuloJ nekompleze agitadas,
kai precipe por Franculo, Italujo kaj Usono la
antaŭsigno) estas malbona). Por la agrikulturo
ili ne aspektas bone, la eksporto haltiĝos pro
strikoj, la valoro de la kamparaj bienetoj mal-
altiĝos. La virinoj ludos grandan rolon, kaj la
rilatoj en la hejmoj okazigos multajn konfliktojn.
En la gazetaro ka| la literaturo tamen naskiĝos
nova vivo kaj epokfaranta novajo; aperos rimark-
indaj ellrovajoj en la kemio kaj en la radiotekniko.
Sed oflcistoj de ŝfato kaj komunumo severe sentos

La vojo al Dlo.

O.-ienta legendo.

Rakontita de Mudjekeevvis.

Foje la kalifo Harun al Raŝid revenls helmen
laca de ĉasado. Irante por ripozl li malpermesis
al siaj servistoj je mortopuno, iin veki. En la
sama horo forkuris el la palaco Zoraida, lia sklav-
no. Car la kalifo ŝin tre amis, servisto rapidis
al li por lin informi. La kalifo ordonis lin sen-
kapigi ka| pludormis.

Zoraida ekscitis en la urbo ribelon konlraŭ
la kalifo, kaj unu el liaj vezirol lin vokis, por ke
li forpelu la ribelantojn. La kalifo ordonls lin
aenkapigi kaj pludormis.

Kiam proksimiĝis la horo de l’ preĝo, neniu
kuraĝis lin alvoki; fine tamen faris lion Mesrur
kal, lin vekante, li diris : «Sinloro, la horo de I’
preĝo venisl" La kalifo salte leviĝis kaj, lin
dankinte, li farls la lavojn kaj preĝis. Poste li
aurĉevaliĝls kaj dispells la ribelanlojn. Zoraidan
li ordonis ĵeti en la maron.

Kaj sin turnante al siaj servistoj II diris : .Kre-
dantol, vere mi diras al vi: ĉiuj virlnoj de I’
mondo kaj ĉiuj tronoj de I’ tero ne valoras urtu
horon de ripozo I Sed pli multe ol la ripozo de
tufa vivo valoras preĝo; ĉar ĝi venas de Dio
kal kondukas al Dio. Malplenumi la preĝon sig-
nifas perdigi al si mem la paradizon !“

Jen kiel parolis Harun al Raŝid, kiu eniris la
paradizon.

®

La SanktaJ Trl RaĝoJ.

De Kastelano.

Estis mallonga tempo post la mondmilito. En
Oermanlando en la industriaj regionoj oni forte
sentis la mankon de nutraĵoi. La tagon anlaŭ
la festo de la Sanktaj Tri Reĝoj (6 jan.) kelkaj
karbministoj en la ĉirkaŭaĵo de la urbo Essen
venis tra la pordego de karbminejo por iri hejmen.

la malbonajn tempojn kaj postulos plialtigon de
la salajro.

Cirkaŭ la 11-a de junio okazos strangaj kon-
stelacioj sur la ĉielo, kaj nova epoko ekkomencos
kun alia distribuado de la vivvaloraĵoj. Aperos
nova tipo de diktatoro, la „Viro de la Nordo“,
kiu dum kelka tempo ne estas rimarkata pro la
„Viro de la Sudo“; sed iom post iom li prenos
la estradon en siajn manojn kaj okazigos grandajn
reformojn. Pli seriozaj aferoj ol malgrandaĵoj
okupos la eklezion, la inteleklularon kaj la sciencon.
La lernejo estos reformata, kaj la infanol estos
edukataj al pli ol piedpilko kaj boksado, la virinoj
havos intereson por aliaj aferoj ol fortondado de
la haroj kaj mallongigo de la jupoj. La borso
estos reformata, la komercaĵoj kaj la valoroj estos
distribuataj en pli justa maniero, kaj aperos nova
teatra arto, kiu ĝoiigos ka| la orelon kal la animon.

Sed tamen mallumiĝos denove. Eklipso de
la luno profetas pri epidemioj ka| pestosimilaj
malsanoj, ankaŭ pri tertremo, brulego, superakviĝo,

^jj|||ltlllllllllllllllllllllllllilllllNlllllllllllllllllllllllilllllll!lllllllllllllllllllllllllllilllllllllllllllltllllllHIIIIIIIIIIII||||^

Saluto.

(Kantehla laŭ la melodio de germana kanto
„Stimmt an mit heUem. hohen K/ang m )

Vin, tando, korsa/utaa ni,

Feliĉa land' de I’ tero,

Vin, land’ en p/ena harmoni’

Sub signo de I' Espero /

Kaj es/u, kuntoĝantoj vi,

Tre kore salutataj
En lando de Esper al ni,

Oefratoj, vi, amataj I

La Verdan Stelon ofte ni
Sa/utas kantsonore;

La celon, kiun montras ĝi,

Ni sekvas grandfervore.

Kaj same ni vin. Verda Flag',

Salutas kaj kontidas ;

Ĝar ja al feliĉa tag',

AI fina venk' nin gvidas

Fortege ffgas nin la sorf
AI kara Esperan/o ;

Sa/uf a! vi per do/ĉa vorf
En poezi’ kaj kanto I

Vin, bela lingvo de geni ',

Ni ŝatas kun fervoro,

Per vi sa/u/on sendas nl
AI ĉiu nobla koro.

Salutas ree vin sur ter’,

Lu/iJ' de I’ a/ta celo,

Vin, lando kun vasfega sfer'

Sub bril’ de I’ Verda S/e/o /

A/ vi nin ligas amruband’.

fio, estu mu/tŝa/afa I

Vi, de r Espero verda land’,

Mi/ob/e saluta/a /

J. /?., Ĝtnevo.

^llllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllillllllllllllllllllllllllllllllllillllllllllllllll^

Survoje unu el III diris: .Morgaŭ estos festotago.
kaj ni ne laboros. Pro tio mi proponas, ke ni
veturu al Miinsler-lando 1 ). Tie ni povos, por mono
kaj afablaj paroloj, de la komparanoj aĉetl ter-
pomojn, ovojn, buteron, ŝinkon ktp.“

„Jes, bone,“ diris alla, „vi estas prava; ĉl tle
nl devas malsatmortl, eĉ kun la mono en la mano.
Kvankam mi estas suflĉe laca, tamen mi parto-
prenos.“

Tria mlnlsto ankaŭ promesis kunvefurl. La
postan tagon jam frumatene per la unua vagonaro
la tri ministoj forveturis el la fumnigra centro de
la industrlaj laborejoj. Antaŭ tagmezo ili alvenis
en malgranda slacio. De lie lli marŝis ankoraŭ
pli ol futan horon. Fine ili atingis vilaĝon, en
kiu ill esperis ricevi la sopiritaĵojn.

Sed baldaŭ ili povis konstatl, ke 111 ne havis
bonŝancon, ĉar la loĝantol de la vilaĝo estis en
la preĝejo. Kion nun fari ? Sur la strato estis
malvarme, trinkejo ne ekzislis.

Post malionga pripenso la tri mlnistoj decidis
ankaŭ eniri la preĝejon, por pasigi la fempon. Tie
alveninte, ili tuj vidis, ke la di-servo jam komenc-
iĝis. La pastro slaris sur la predika pupitro kaj
predikis pri la Sanktaj Tri Reĝoj. Kaj ĝuste en
la momento, kiam la tri ministoj senbrue enlria,
la pastro demandis en sia prediko : „De kie venis
la tri fremdaj viroj por adori Jesuon ?“

La tri ministoj tre ektimis pro tiuj paroloj
kredante, ke la pastro aludis ilin. Unu el ili puŝis
la alian per la kubuto en la flankon kaj flustris:
„Dlru ĝin do al li!“

Kaj kiam la pastro ree demandis : De kie venis
la tri fremdaj viroj ?* *, nun la plel kuraĝa respondis
laŭtvoĉe: „Du el ni estas el Gelsenkirchen 2 ) kaj
la alia esfas el Katernberg !“ a )

‘) Kampara regiono proksime de la urbo MUnster en
Veslfalio.

*) Urbo) en la re|n-veslfalia induslria regiono.

katastrofoj de aerŝipoj aŭ vagonaro). La antaŭ-
signoj estas precipe minacantaj por Usono.
Eklipso de la suno plimalbonigos ĉion kaj ludos
gravan rolon en Anglulo ka) Skandinavio. Ankaŭ
la homaj pasioj ekbruliĝos kaj okazos atencoj,
krimoj kaj skandaloj. Okazos granda brulo de
teatro aŭ simila konstruaĵo.

Julio fariĝos pli bona komence, sed poste estos
senvualigata vico de spiritistaj trompaĵoj, kaj Ja
ruĝa koko krios“ ĉirkaŭe en la lando (t. e. brulo),
la bildo similas batalkampon.

Pasado de Merkuro en novembro antaŭdiros
krimoln, fervojajn kalastrofojn kaj morbilojn (mal-
sanon). Okazos turniĝaj ventegoj en la hinda
maro, kie aperos tute nova insulo. La junularo
vestiĝos en kaskoj kaj ŝtalo. Afentu ĉi tiun junul-
aron! Ci profetas pri brila estonteco.

En decembro nova eklipso de la luno profetas
pri multe da malsanoj, precipe en la pulmol ka|
organol de spirado, ankaŭ pri multenombraj krlmoj
kontraŭ virinoj ka| infanoj; okazos morto de
mulle da konatal homoj de la borsa ka) teatra
mondo. Speciale malfavoraj estas la anlaŭsigno)
de tre altranga sinjorino.

La 24-an de decembro okazos eklipso de la
suno, kiu profetas pri milito kaj ribelo. Stalestro
mortos, alia estos forpelata, multaj vivoj perdiĝos
okaze de granda akcidento. La laborisloj sin
armos al grandega flnbatalo kun la labordonanloj.
Onl ne plu aŭdos ion pri la „Viro de la Nordo“.

Trad. M. N

El Scienco kai Tekniko.

Llkvlgo da karbo.

Dum la internacia konferenco prl mola karbo
en Pittsburg (Pensilvanio) D ro Friedridi Bergius
el Heidelberg (Germanulo) raportls pri „La Irans-
formado de la karbo je oleo per hidrogeno“
krom alio jenon :

E1 la metodoj, fabriki el karbo oleon, la
unua — distilado de la karbo — jam longfempe
estas konata. Sed la kvanto da oleo ricevila per
tia traktado estas malgrarida laŭ la proporcio je
la restanta kvanto da koakso, kaj pro tio la pro-
cedadoj de la karbodistilado ĉe malalta klel ĉe
alta temperaturo eslas konsideratal kiel manieroj
de la koaksproduktado, liveranta) malgrandan
kvanton da gudro. Gudro — klel apuda pro-
duktaĵo — povas esti vendafa nur tiom, kiom
la naskiĝanta koakskvanto estas vendebia.

La unu de la kemiaj mciodoj komenciĝas ĉe
la vaporecal produktaĵoj dum la koaksigo, ĉe la
akva gaso, miksaĵo el karbon-oksido kal hi-
drogeno, naskiĝanta, se akva vaporo fluetas trans
ardantajn karbojn, laŭ la formulo : C -f- H,0 =
CO + H,

El la akva gaso la metodo produktas katallze
Ĉe normala aŭ altigita premo atmosfera per sin-
tezo alkoholojn aŭ hidrokarbidojn. Grandan
sukceson havls tiaj procedoj ĉe la produktado
de metila alkoholo (CH,OH) kaj similal relatlve
altvalentaj kombinaĵoj. Sed nuntempe ankoraŭ
ne estas klare, ĉu tiamanlere produktital substancoj
povos konkuri kun la naturaj tergasollnoj (petrol-
eterol), ĉar la karbono, enhavata en la (por la
katallzo) puriglta akva gaso. estas relalive multe-
kosta, ka| Ĉar estas aplikotal Ire grandaj kvantoj
da valora hidrogeno.

Enigma angulo.

1. Silab-anlgmo.

a, ce, da, do. e, fo. fun, ha, I, |a, |o, lar, lu, men, nl, nl,
no, no, po, po, ao, atro, la, lo, ve. ve.

El ĉi-auprnj 26 ailabol formu 8 vorfoln, kiea komenc-
llteroj de aupre malnupren legatal kal klca trlal lltcrol de
mnlsupre supren lepalal nomaa bondezlron ofte aplikaian
okaze de larSango (ch leg:u por S). La vorlo) aiirnitas:
1. plei grava libro por eapera'rliaioj, 2. poemo, 6. nutraĵo,
4. lando en Eŭropo, S. kampofloro. 6. Slpislo) ĝin Salns,
7. Interpunkcia aigno, 8. bfblia urbo.

2. Sllab-e nlgmo.

La horizontalaj vorto) slgnifaa: 1. dancado, 2. vira
voĉo, 5. scienca fako, 8. armeestro, 11. konstrua|o, 12.
metalo.

La vertikalaj vorto| sii?nifas: 1. serpento, 8. vinlro-
sportilo, 4. malgrandiga sutlkso, 6. arbo, 7. flava koloro,
8. HSo, 9. prefikso, 10. itala monero kal muzikilo.

La vorto) sen gramatika flnalo.

Solvoĵ en n-ro 2.

SolvoJ el n-ro 3 de 1926.

1 .

1. Zodiako, 2. Ameriko, 4. mucida, 4. efrmera, 8 nomina-
livo, 6 Huberto, 7. okra. 8 floro. — Zamci.hof, decembro.
2 .

Horizonthle: 1. karb, 4. stel, 7. eg, 8 art, 9. ml,
10. okr, 11. rab, 12. an, 13. opi, 14. re, 16. lian, 17. grll.

Vertikale: 1. ke. 2. ag >ni, 5. baron, 4. slrig, 8. embrf,
6. li, 12. al, 18. el.

3.

Mueliato.

N-ro 1

Verda Stelo

1927

La alia kemia metodo, kiun Berglus Inventis
en la jaro 1913 kaj nomis ..Likvlgo de la karbo“,
utiligis la hidrogenon enhivitan en la natura
terkarbo Jam le proksimume 4% kaj aldonas al
ĝi nur tiom da artefarita hidrogreno, ke el la
karbo (karbono-hidroRreno-oksigeno-kombinaĵo)
naskiĝas la oleoj (likvaj karbono-hidrogeno-
kombinaĵoj).

La leknika efektivigo de la procedo postulis
dekjaran laboron. Hodiaŭ la likvigo de la ter-
karbo estas teknike ellaborita. Post la ebligo,
fabriki el la reakciaj gasoj malmultekoston hi-
drogenon, estas eble, fabriki tiamaniere el karbo
benzinon, gasoleon, ŝmiroleon (oleecan lubrikaĵon)
kaj heltoleon je prezoj, ebliganta) konkuron kontraŭ
la natura produktaĵo.

Ci tiu procedo estos uzebla per kombinado
kun la gasfabrikejoj, kiuj povus fari parton de
sla bezonata gaskvanto en karblikvigejol kaj
utiiigi la pro tio malgrandigitan koakskvanton
dum la fabrlkado de la hidrogeno por la karb-
likvigejoj. La produktaĵo de tiel instalita gasejo
do estus gaso kaj oleo, anstataŭ — ĝis nun —
gaso kaj koakso. Ce tia kombinado inter gasejo
ka| karblikvigejo la gasproduktado ne p!u de-
pendus de la koaks-merkato (disvcndo), kaj
gaso — la plej senfuma brulajo — povus esti en
pli granda kvanlo kaj |e pli malalta prezo dis-
ponigata por la konsumantoj.

Se la tre karbonriĉaj aŭ preskaŭ purkarbonaj
anfracitoj estas esceplataj, preskaŭ ĉiuj terkarboj
kaj brunkarboj (lignitoj) estas uzeblaj por la karb-
likvigo, precipe la molal kaj pulvoraj karboj,
malfacile vendeblaj por aliaj celoj. Tiel la karb-
likviga procedo povas adaptiĝi je la plel granda
mezuro al la industriaj kondiĉoj de ĉiu teritorio
kaj ties terriĉaĵo

El .Casseler TaKel)lnit“ kompilis Dreŭa/cke.

Aŭtovojo Madrido-Valendo.

La hispana kabineto konsentis al privata en-
Irepreno koncesion por la konstruado de rekta
aŭtovojo Madrido-Valencio. La vojo mezuros
270 km La privata enirepeno rajlos preni im-
poslon de aŭlomobilistoj, kiuj uzos tiun ĉi vojon
konstruotan ekskluzive por aŭtomobila traflko.

La plej granda marprofundeco.

Antaŭ nelonge mezura ŝipo de la japana floto
mezuris en la Paciflka oceano inter la bordo de
japanulo kaj la Bonin-insulol la maron kaj kon-
statis profundecon de 9435 metroj. Tio estas la
plej granda profundeco mezurita ĝls nun. Oni
kredis ĝia nun, ke la plel granda profundeco de
la maro troviĝas apud la Kuriloj, Insulgrupo en
la norda parto de I' Paciflko, kle usona miitŝipo
konstatis profundecon de 8500 metro|.

Nova giganta energlo-produktejo.

En 1930 Novlorko denove havos la olej grandan
energio-produktelon de la mondo. Ois tiam oni
intencas finkonslrui la produktejon por 700 000
kilovatoj, kiun la New York Edison Comp. kon-
struas apud la East River (Orienta Rivero). La
konslrukostoj estas taksitaj je 50 milionoj da
dolaroj. Cis nun la plej granda energio pro-
duktejo estas Qoldenbergwerk apud Kolonjo
(Germ.) kun 400 000 kilov.

La lumreklamo.

La lumreklamo estas la plej moderna kaj la
plej eflka el ĉiuj reklammanierol Oni jam ne
povas imagi grandurbon sen la ekbrilantaj, mal-
lumiĝantaj ka| reaperantal flrmtabuloj, la kurantai
eleklraj litero), la kolorŝanĝantai reklamoj pri iu
ĉokolado, likvoro, aŭtomobilo k. s., la lum-ornam-
itaj feneslroj, fasadoj kaj konturoj de kafejoj, tea-
troj, kinoj, magazenoj Piej eflka nuntempe estas
la reklamo de la aŭiomobila flrmo w Citroen“ sur
la Eiffel-turo en Parizo, por kiu estas instalital
50 000 lampetoj. Kiel konate, ankaŭ la pasintjara
.Gesolei“-ekspozicio en Diisseldorf (Germ.) dankis
sian bonan financan sukceson grandparte al la
riĝega aplikode la lumreklamo, per kiu ĝi sorĉis
vespere sian vastan terenon je fea paradizo kaj
sian palacaron kun la granda iluminita Rejn-
ponto je vere fabela urbo. La lumreklamo estas
marŝinta kaj festos ĉiam pli prandajn triumfojn.

Diversaio.

La Internacia Domo en Novjorko,

kiun ni Jam menciis en nia novembra numero
(en ĝi s-ino Dave H. Morris, naskita Vanderbilt,
parolis antaŭ pli ol 600 studentoj diversnacial, el
kiuj 111 aliĝis al Esperanlo-kurso), tiu Internacia
Domo eslas vere bonega hejmo por siudentoj.
Ci estas konstruita en 1923, per subvencio de
s-ro John D. Rockefeller juniora. Kuŝante apud
la silenta, potenca Hudson - rivero, kontraŭ la
monumenta Tombo de Grant, klu portas la vortojn
„Let us have peace" (Ni havu pacon), ĝi mem
estas granda monumento de paco, portanta super
la portalo la surskribon „That Brotherhood May
Prevail“ (Ke frateco regu). La Internacia Domo
havas 20 etaĝojn sub- kaj supcrlerajn kal loĝigas
ĉ. 600 sludenlojn el 70 nacioj. La virinoj loĝas
en la maldekstra parto kaj la viroj en la dekstra.
La domo estas sidejo de Interkolegia Kosmopolita
K'ubo, kiu havas ĉ. 1500 membrojn. La klubo
tre favoras Esperanton.

Ankoraŭ ekzistas aventuroj.

La 9-an de februaro okazos antaŭ la milita
tribunalo en Meknes proceso kontraŭ la eksĉefo
de P generalstabo de Abd el Krim, El Had|
Aleman, kaj estas verŝajne, ke tiu ĉi plej grand
stila aventuristo de P nuntempo estos kondamnata
Je mortpuno. La vera nomo de El Hadj Aleman
estas Joseph Klems, kaj li naskiĝis en Dŭssel-
dorf (Germanujo). En la jaro 1914 li dezertis el
la germana armeo kaj aliĝis al la franca Fremd-
ula legio. Pro sia eksterordinara braveco li
baldaŭ avancis kaj fariĝis armea trezoristo. Post
defraŭdoj li dezertis el la Fremdula legio, kaj
esfis akceptata ĉe la tribol de I’ Rifo. Per sia
inteligenteco li sukcesis avanci je ĉefo de I' ge-
neralstabo de Abd el Krim, ka| mullaj gravaj
operacioj kontraŭ la francoj kaj hispanoj en
Maroko estas lia verko. Kun la falo de Abd el
Krim ankaŭ la stelo de El Hadj Aleman (alinome
Joseph Klems) estingiĝis, kaj nun la brava aven-
furisto atendas sian kondamnon.

lom da statfstlko prl Parizo.

Laŭ raporto de la urba konsilanto s-ro Emile
Massard, dum la jaro 1926 ekloĝis 70 798 fremd-
ulol en Parizo, inter ili 13 522 italol kaj 6 444
rusoj. En la sama jaro okazis en Parizo 1341
sinmortigoi, 429 personoj estas mortigitai de tram-
vagonoj, aŭtobusol aŭ aŭtomobiloj ka| 3395 grave
vunditaj, 164 personoj es'as atence mortigitaj kal
308 vunditaj. 2000 hundoj estas kaptital kaj kon-
dukitaj al la urba hundogardejo. el ili nur 984
estas aĉefifaj. Estas trovitaj 159 898 objektol,
inter kiul pli ol 30 000 pluvombreloj. Fine, okazis
229 gravaj ŝteloj ; 944 aŭtomobiloj estas ŝtelitaj.

A/o. Paris.

Ĝis nun 127 Nobel-premiol.

Dum la 25-jara ekzistado de la Nobel fondaĵo
estas disdonitaj entule 127 premiol, el kiui ricevis
Germanuio28, Franculo21, Britujo 15, Svedujo 9,
Svislando 8, Usono 7, Aŭstrio kaj Nederlando
po 6, Belguio kaj Danulo po 5, Italulo kaj Nor-
vegulo po 4, Hispanulo 3, Kanado ka) Polujo po
2, Hindulo kaj Ruslando po 1.

Kiun aĝon atingas bestoj I

La metuzalemoj inter la bestol estas la kroko-
dilol kal testudegol, kiul alingas aĝon de 300
jaroj, Elefantoj kaj balenoj povas atingi 200
jarofn. 100 Jaroin kaj pli atingas azeno, aglo,
papago, ansero, cigno, karpo kai ezoko ; 50—60
larojn ĉevalo, 40 jaroln bufo, 25—30 hundo, 25
bovo, 20—22 kato, 20 koko, 10—15 formiko, 10
jarojn vermo. Plei mallonge vivas la efemera
muŝo; ĝi mortas la saman tagon, en kiu ĝi
naskiĝis.

Grava skelettrovo en OrJenta Afrlko.

Brila paleonlologia ekspedicio trovis en N-ikuru
(Orienta Afriko) bone konservifan skeleton de
sidante enterigila viro, kiu ne eslas ano de la
negra raso. Kun la skeleto oni trovis pli ol cent
ŝtonajn oblekfoln. La aĝon de la skeleto onl
esperas konstati per esploro de la tertavolo, en
kiu ĝi estis enterigita.

Lingva tasko.

Korektota teksto.

Vidi kaj mendi!

Se vi ankoraŭ ne konas la neŭtralan
Ciusemajnan organon de la Esper-
anto-movado, oetu tuj senpagan speci-
menonl Neniu grupo, neniu propagandisto,
neniu, kiu intense interesiĝas kaj okupiĝas
pri la Esperanto-movado, povas ĝin mal-
havi. Skribu eĉ hodiaŭ al la admini-
sfracio de

Heroldo de Esperanto, Horrem bei Koln.

8ocooooooocooocxdooooooc)ooooococxxxxx)0

Liliput - Stelo

la plej malgranda (*/a cm) kaj
timen eflka insigno sur pinglo.
(Verda stelo sur blanka cirklo.)
Prezo RM 0 60 plus 0.20 por afranko
(Germanujo kai Aŭstrio 0.10).

Haroldo de Esparanto, Uorrem bei Koln

Libreja fako (Germanujo).

Anoneatol.

(Kta-lffOl: L = leferol, PK = poStkarlol, Pl -= poŝlkartol lluslrllaj

MP = ooŝtmarkol. MB = monblletol, kĉl. = kun tlul landol, bfl. =

[Poŝtmarkol blldflanke.)

CLACTON-ON-SEA. Anglujo, Pensiono. Konstantn aŭ
dumtempfl loĝado. Apud la maro, bulikoj ka| stacidorao.
Aliklasa esiableio. ĉiu hejmkomtorto. Pelu tarifon
(anglan aŭ esperanlan) de f-lno Thorne, Granville House.
Granville Road.

PRO MORTO de mia partro mi bedflŭrinde ne pova» skribi
nun al ĉiuj gekorcspondnntol. Tial mi Ci-voje, kvnnkam
iom malfrue. deziras al mial gekonatoj ĝ ijigajn resllagojn
knl bonan novjaron. Josef Isner, studenlo de farmaclo,
NUrnberK' 5, Ejfldienplal) 22 II, Germanujo.

NOMSAN(jO. Ni sciigas niajn gekorespondantojn, ke de-
post nun nia fam lia nomo ne plu estas Manner,
sed Selma, llmnri, Olli, Liisa kaj Leena Virkkala,
en Laihia, Finnlando.

S-ro Jose Ordinana, str. Rosendo Nobas 17,2, Earcelona,
Hlspanulo, sekr. de .Esp, Amikeco“, deziras korespondi
per Pl.

S-ro Leo Zeilinger, 20-jara, Wien XIV, Perelragasse 17/5,
Aŭalrio, deziras korespondi per L kaf PK.

Kun bclaj fraŭlinol deziras korespondi fraŭlo W. Orllckl,
Warazawd, str. Pulawika 26/28, Poluio. (1

Kun diverslandanol inferŝanga* Pl s-ro E. Jaraczewski,
Warszawa, alr. Ctimielna 89. loĝ. 28, Poiujo. (1

Preben Wissing, .Mia nesto", Rygardsal,ĉ, Hellerup, Danuio.
deziras inlerŝinĝi PM kun la lula mondo El Oermanujo
la plei novain. Se vi sendas per rekomendita letero. mi
taros la saman kun garanlio por.respondo. Komencu tuj f

[1

F-lo Josd Grifd, 16 laroj, librolenisto, str. Manresa 19,
Monisirol de Monlserral, Hispanujo, deziras inierŝanfti
Pl kfil 4 ]

S-ro Kiril Uzunov. Pelrifi, Bulgarujo, deziras korespondi
kaj interŝaugi PI, L kaj gazelojn kun ekstereŭropanoj.

S-ro Kofio ZipoŜllev, poŝtisto, Peirifi, Bulgarujo, deziras
koresuondi kal inlerŝanĝi Pl ka| L kfil. gesamideanoj.

(En la sekvonin anekdoto devas esti aldonalaj la vortoj
mankantaj kaj aignilaj per slreko.)

Senpaga vespermanĝo.

Viro kun frl — eniris en restoracion. III al-
tabliĝis, kaj post rigardo al la menuokarto la viro
vokis la kelnerinon ka| mendis kolbasojn por ĉiu|.
Kun ĝoja — la infanoj manĝis la —, la viro
ankaŭ.

„Cu mi — pli da kolbasoj? - demandis la —
la infanojn.

Jes, certe,“ ili ĥore ekkriis.

«Kelnerino! Pli da — por la — kaj kruĉon
da biero por —1“

Post plenumo de la mendo, la — trinkis la —
kaj diris al ia —: .Eslu bonal infanoj, flnmanĝu
viajn — kaj restu ĉi tiei Mi eliros por — suker-
aĵojn por vi kaj revenos — du-lri minutoj. -

Pasis du, Iri, kvin, dek —, kaj la — eksilentis.
Alproksimiĝis al ili la — kaj —, ĉu — scias,
kiam ilia — revenos.

,Patro?“ ili —. .Tiu viro ne estas nia —.
Li renkontis nin ekstere sur la strato kaj — nin,
Ĉu ni ŝatus manĝi kolbasojn, kaj kiam ni respondis,
ke jes, li — nin Ĉi tien.“

Kompreneble la — neniam —, kaj per fiu ruzo
11 havigis al — kaj al la — bonegan—senpagan.

(Komunikis P/oro, Londono.)

Solvo

el la decembra numero.

La saloneto estis ornamita per maro da
floroj. Cie ili kuŝis sur la planko, sur la tablo,
sur la divano, sur la seĝoj — eĉ sur la muroj
kaj de la plafono ili pendis. La tuta ĉambro
eslis kvazaŭ sorĉe ŝanĝita ie kolorĝoja, ebriige
bonodora florĝardeno. KaJ en tiu ĉi florĝardeno
la knabino mem estis la plej bela floro. Kaj
ankaŭ ŝi portis kronon de ruĝaj petaloj sur la
kapo, de kiu la malligita nigra hararo fluis en
grandaj ondoj ĝis la zono. Kaj ĉe la zono ŝi
porlis same ruĝajn florojn.

S-ro Angel Stoev, Pefrifi. ul. ĉarŝi n-ro 100, Bulgarulo,
deziras korespondi kaj Inferŝanĝi Pl ka| L kun
gei-anol ei Ciu| landoj.

Juna Mo Slojan Vasilev. Begleŝ • Plevensko. Bulgarujo,
deziras korespondi kfil. kai interŝangi nur Pl. vidaĵo n,
pe zagojn, panoramojn kaj esperantlingvajn nacialn
g<'zetoin. Respondos tul kai akurate.

Fraŭlo J E. Viner, .Carrigart", Waxwell Lane, Pinner,
Angluio, volas korespondadi kun lutmondaj samideanoj
en esperanfa, angla aŭ franca lingvof.

S-ino edzino de Karlo Schbnwald, Budapest VII, Angol-
u 3a-5 7 Hungaruio, deziras korespondi kun iom lingvo-
spertai geiamideanoj en la tuta mondo.

Du fraŭlinoj, inslruistinoj, deziras korespondl per L ka
PK kun gesamideanoj el la tuta mondo. Skribu al
Mara Panova kaj Ivanka Lakova, Sadovec per Teliŝ,
Bulgarujo.

Sc vi sendas interesan PK al s-ro A. Wissing, .Mia nesto*
Rygaardaalle, Hellerup, Danujo, vi ricevos PK de lia
dumo. [i

Du iunal amikinoi f-inoj Arbah Aleksandra ka) Kosleckaia
Elena, dezir.is korespondi kfil per P1 ka| L kaf inter-
Ŝangi muzikajojn. Nepre respondos. Ostrovidova 61,
Strudŝkola, Odessa, Rusuio.

S-ro Roberl Bttnsch, Bratislava. Linlere Kramer 695, ĉeho-
slovakio, deziras korespondadi kfil. Respondo garaniiata.

S-ro Hideo Jamanaka, Osaka. Centra Telegrafejo, JapanuJo,
deziras inlerŝanĝi telegrafajn paperojn nur kun geiele-
grafistol Ne sendas unue Cerle respondos.

S-ro Bazilo Maniko. Ekaierinoslav, Skvoznaia 22, Rusujo,
deziras korespondadi kfil. pri Radio, muziko ka| pri
laborista vivo. Respondo garantiata.

1 S-ro Francisko Csauth, Novi Snd. Poŝlanski prelinac 116,
- Jugoslavio. korespon ias per P1 (bfl ) nur kun JenaJ landoj;
Brazilio, Bolivio, Danu|o, Danzig, Resp. Dorniniko, Egip-
lulo, Grekuio, Gujano, Madagaskaro, Monako, Norvegulo,
Portugalujo. Panatno. Svisujo, Turkujo kaj Venezueio.
i S-ro Aug Errlen, La Mayenne 68 Grande rue a Mayenne
Francuio, deziras korespondi por plibonigi sian scion
kal inlerŝangi vidaĵKartojn kun germanaj gesamideanoj.
Tu| kaj certe respondos.

S-ro Eduard Forst, Sadowa Wisznia, Polulo, deziras inter-
ŝangi PM kun la tuta mondo. Respondas Ciam sen-
prokraste.

\ S-ro Mihaelo Vlasov. Ekaterinoslav, Kajdaki 3 ulica 5,
Rusujo, deziras korespondi kfil. pri fiiuj temoj. Respondo
garantiata.

Laatcfrc dcvlffa lclretu tfcunanllngva: Vcrlag und Druck (Bldonclo kal Prcsclo): Gebr. iung, O. m. b.HL, Horrcm bcl KSIn. Vcranttvortllchcr Scbrtnteltcr (Ucspondcca Uedakloro): Teo iung, tiorrcm b.KOln